Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB), kişinin yaşadığı ya da tanık olduğu yoğun tehdit içeren olayların ardından gelişebilen psikolojik bir durumdur. Travmatik olay geçmişte kalmış olsa bile, etkileri zihinde ve bedende canlılığını koruyabilir. Kişi kendini sürekli tetikte hissedebilir, olayları tekrar tekrar yaşıyormuş gibi deneyimleyebilir ve günlük yaşamında güven duygusunu kaybedebilir. EMDR odaklı terapi, bu travmatik anıların sağlıklı şekilde işlenmesini ve kişinin yaşamına yeniden denge kazandırmasını hedefler.
Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Nedir?
TSSB; kaza, doğal afet, şiddet, istismar, ani kayıp, savaş, ciddi hastalıklar veya yaşamı tehdit eden diğer olayların ardından ortaya çıkabilir. En sık görülen belirtiler arasında:
Travmatik olayı tekrar yaşama (flashbackler, kabuslar),
Olayı hatırlatan durumlardan kaçınma,
Sürekli tetikte olma, aşırı irkilme,
Uyku ve dikkat sorunları,
Yoğun kaygı, öfke veya suçluluk duyguları,
Duygusal uyuşma ya da kopukluk hissi,
Bedensel gerginlik ve huzursuzluk yer alır.
Bu belirtiler zamanla azalmadığında ya da kişinin iş, ilişki ve sosyal yaşamını belirgin şekilde etkilediğinde profesyonel destek büyük önem taşır.
Travmatik Anılar ve Beyinde İşlenme Süreci
Travmatik anılar, beynin normal bilgi işleme sürecinin dışında kalabilir. Bu anılar; görüntüler, sesler, kokular, bedensel duyumlar ve yoğun duygularla birlikte “donmuş” halde depolanabilir. Bu nedenle kişi, olay geçmişte yaşanmış olsa bile, sanki şu anda oluyormuş gibi tepki verebilir. Terapinin temel amacı, bu anıların yeniden işlenmesini ve geçmişte kalmış bir deneyim olarak zihinde yerini almasını sağlamaktır.
EMDR Odaklı Terapi ile Çalışma
EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme), TSSB ve travmatik anıların tedavisinde etkinliği bilimsel olarak kanıtlanmış bir yöntemdir. EMDR sürecinde:
Travmatik anılarla ilişkili duygu, düşünce ve bedensel tepkiler belirlenir,
İki yönlü uyarım (göz hareketleri, ses ya da dokunsal uyarı) kullanılarak anının işlenmesi sağlanır,
Anıya eşlik eden yoğun duygusal yük giderek azalır,
Kişinin kendine dair olumsuz inançları dönüştürülür,
Güven, kontrol ve dayanıklılık duyguları güçlendirilir.
EMDR, yalnızca travmatik olayın hatırlanmasına değil; beynin doğal iyileşme kapasitesinin yeniden devreye girmesine odaklanır.
Terapi Sürecinin Katkıları
EMDR odaklı travma çalışmaları sayesinde:
Travmatik anıların tetikleyici etkisi azalır,
Kaygı, korku ve bedensel tepkiler düzenlenir,
Uyku ve konsantrasyon sorunları hafifler,
Kişi kendini daha güvende ve kontrol sahibi hisseder,
Geçmişle bugün arasındaki sınır netleşir.
Bu süreçte amaç, yaşananları silmek değil; onların yaşam üzerindeki etkisini azaltmak ve kişinin bugünkü hayatına daha güçlü, dengeli ve güvenli bir şekilde devam edebilmesini sağlamaktır.